Tên tuổi - Lung Tung Quá

Dù sao tôi cũng có thể được cho là may mắn khi thấy rằng mình là người đã đi, làm việc và sống ở hầu hết các tỉnh thành của Việt Nam. Những nơi sống và làm việc lâu năm như Phan Thiết, Nha Trang, Huế, Sài Gòn, Hà Nội, Thanh Hóa.Rồi có những nơi sống ít hơn chỉ được tính bằng tháng như Rạch Giá, Cà Mau, Vũng Tàu, Cao Bằng. Còn lại hầu hết các địa phương đều đã được ở với đơn vị tính là ngày.
Đi nhiều, cũng gặp nhiều rắc rối, những rắc rối liên quan đến tên gọi các loài vật. Tiếp xúc nhiều và thấy trên thế giới cũng phức tạp, lung tung như Việt Nam ta thôi.

Con cá Trác (cá Sơn), theo sách vở là thế, nhưng ở miền Trung thấy nó đỏ như cái Bã Trầu, vậy thì gọi nó là cá bã trầu. Nhưng vào đến miền Nam, họ nhìn vào đôi mắt to và như có gương của nó và gọi nó là cá Mắt Kiếng. Người Anh, họ cũng gọi bằng nhiều tên khác nhau, nhưng nhìn chung tên nào cũng có màu đỏ và mắt to - Red bigeye . Còn người Nhật thì gọi là Kintokidai.

Con cá có răng sắc nhọn, khi bắt được loài cá này là có nghĩa rằng vùng biển đó sẽ không còn các loại cá khác, có lẽ do nó quá hung dữ. Vì vậy mà nó có tên là Cá Hố. Người Anh thì gọi nó là Hair Tail vì đuôi có lông chăng ? Có lẽ vậy, đuôi cá hố là những sợi lông ghép lại ! Nhưng người Úc thì lại gọi là Belt Fish, vì nó như cái thắt lưng vậy. Cũng nói tiếng Anh, nhưng người Mỹ lại gọi là Glass Fish, vì lớp da ngoài là một lớp phấn trắng như gương. Cá Hố, tiếng Nhật cũng như tiếng Việt, chỉ có một tên gọi là Tachio.

Về Gạo, người miền Bắc gọi là Gạo Nếp và Gạo Tẻ. Trong khi người miền Nam lại chỉ gọi là Gạo và Nếp. Lúc mới thống nhất, có người miền Bắc ra chợ miền Nam hỏi "Dì bán cho 10 ký gạo nếp" bà bán gạo hỏi lại "10 kg, nhưng bao nhiêu kg gạo bao nhiêu kg nếp ?" và cũng đã từng có em bé được mẹ dặn ra chợ mua 5 kg gạo nếp, khi về nhà bà thấy 5 kg đã được trộn đều nửa gạo, nửa nếp. Đối với người miền nam, gạo là gạo và nếp là nếp - không có vừa gạo vừa nếp.

Tương tự như vậy, người miền Nam coi cá là cá, mực là mực, chứ không có việc gọi cá mực như người Bắc. Sở dĩ người Bắc gọi cá mực là họ phiên âm từ tiếng Trung Quốc, tiếng Trung gọi là "mo dzũi" tức Cá Mực, dzũi là cá, như "hong dzũi" là "Cá Hồng". Người Trung Quốc cũng có lý, khi mà ngay cả người Anh cũng gọi là cá, người Anh gọi là Cuttlefish, cũng có đuôi fish là cá đó sao ? Thầy giáo hỏi một sinh viên đại học hải sản "Anh hãy mô tả về con mực", "Thưa thầy, Mực là một loài cá, sống dưới nước, có màu trắng và đi giật lùi" . Thầy giáo phán " Đúng rồi, tuy nhiên chỉ sai có vài điểm nhỏ, Mực không phải là loài cá, không có màu trắng, và không phải lúc nào cũng đi giật lùi, còn lại là đúng cả". Người Tàu cũng sai, người miền Bắc cũng sai (vì học cái sai người Tàu mà), người Anh cũng sai, chỉ có người miền Nam là đúng. Người Nhật gọi Mực Nang là Mongo Ika, Mực Ống là Yari Ika, không có gì dính dáng đến cá (Sakana) cả.

Người Bắc gọi là con Moi, mắm moi . Người miền Nam lại gọi là con ruốc, mắm của nó là mắm ruốc. Nhưng người Huế lại phức tạp hơn nhiều, vì con ruốc quá nhỏ so với con tôm, nên họ coi con ruốc "có như không" và gọi con ruốc là con Khuyết. Nhưng mắm của nó thì người Huế gọi là Ruốc (Ruốc only - Không có từ mắm phía trước). Ra đến Nghệ An thì lại đã khác, khi còn tươi mới bắt lên là con Khuyết, phơi khô rồi là con Moi, muối thành mắm là mắm Ruốc - Có lẽ do người Nghệ An đi nhiều, lưu lạc nhiều miền rồi mới về làm lãnh đạo chăng ! Người Anh thì đơn giản thôi, họ thấy con này giống như tôm nhưng nhỏ hơn thì gọi là Baby Shrimp, hay Ami Shrimp, và khi đã làm khô thì thêm Dried vào phía trước nữa là xong - không làm phức tạp thêm vấn đề.

Lại nó về việc "có như không" con cá Thu (Spanish Mackerel), người ta thường thấy con cá Thu kích thước tương đối lớn. Khi nhìn thấy con cá tương tự như vậy, nhưng nhỏ hơn người tà bèn gọi Cá Thu Ảo (Spoted Mackerel) - Cá Thu mà không phải là cá Thu, chỉ là cá ảo thôi !

Con cá Trích, người Anh gọi là Herring, Spotted Sardine, Sardin,... Khi người ta thấy con cá giống nó, mua về ăn thì mới nhận ra rằng có một loại cá tương tự cá Trích nhưng không phải cá Trích và có xương rất nhiều, vì sự nhầm lẫn này mà cá này có tên là cá Lầm. Người Nhật rất mê cá Trích, cá Trích tươi họ ăn sống (sushi), cá khô nướng ăn cơm, và nó được đặt tên theo nghĩa quá ngon này là Mamakarin, nghĩa là "cá ngon hết cơm", "cá ngon quá nên ăn hết cơm".

Các loại hải sản, đa phần miền Bắc và miền Nam gọi tên khác nhau cho cùng một con cá. Chẳng hạn cá Song (Grouper) ở miền Bắc là cá Mú ở miền Nam, cá Giò (Cobia) ở miền Bắc là cá Bớp ở miên nam, cá Dũa (Nục Heo - Mahi Mahi) ở miền Nam là Theo Cước ở miền Bắc... vv..

Duy chỉ có con cá Mối là hay. Con bò sát mà Miền bắc gọi là con Thằn Lằn thì miền Nam gọi là con Rắn Mối. Trong khi con mà miền Nam gọi là con Thằn Lằn, thì miền Bắc lại gọi đó là con đó là Thạch Sùng. Người miền Nam nhìn thấy con cá giống con Rắn Mối bèn gọi là Cá Mối, và người miền Bắc cũng gọi nó là Cá Mối chứ không gọi là Cá Thằn Lằn, vì cá Thằn Lằn lại đã có tên của một loài cá khác và người Bắc không hề biết đến con rắn mối. Người Anh cũng gọi là Cá Mối, Lizardfish, Lizard là con rắn mối (Thằn lằn) fish là cá. cũng theo nghĩa đó, người Nhật goi là Ma Esso.

Tên cá Mối di chuyển từ Nam ra Bắc, nhưng tên Thạch Sùng thì lại di chuyển từ Bắc vào Nam. Khi người Việt di chuyển từ Bắc vào Nam và câu chuyện "Sự tích con Thạch Sùng" cũng đi theo. Trải qua bao nhiêu năm nhưng nhân vật chính vẫn là Thạch Sùng chứ không phải ông là ông Thằn Lằn hay ông Rắn Mối, trong khi miền nam không biết con thạch sùng là con như thế nào.

Do tiếng địa phương, ở Phan Thiết gọi "ô' thành "âu" (Xem bài Dưa Hấu có nguồn gốc từ Bình Thuận của tôi, đăng ngày 29/10/2009) nên khi chúng tôi bắt đầu sản xuất mặt hàng cá Mối, một công nhân địa phương thông báo "hôm nay nhà máy làm cá Mấu", một công nhân khác mới từ Bắc vào, một người luôn nhanh nhảu đoán ngay "A, em biết rồi, cá Mấu ngoài Bắc gọi là cá Ngạnh". Không ai nói gì, chỉ khi mọi xem xe cá mới biết,...

Lại nói về cách gọi tên của người Huế, người Huế luôn tìm cách gọi khác đi so với các miền khác. Chẳng hạn như các miền gọi là con Ghẹ (Swimming Crab) thì người Huế gọi là con Vò Vọ, Con cá Bánh Đường (Seabream) thì ở Huế gọi là cá Bằng Chằng, Cá Căng (Tiger fish) thì họ gọi là cá Ong. Đăc biệt con cá Nhụ (Indian Threadfin - Polinemus indicus), một trong bốn loại cá ngon nhất (Chim, Thu, Nhụ, Đé), trong khi miền Bắc gọi cá Nhụ, miền nam gọi cá Gộc, thì người Huế gọi là Cá Ngứa. Cá Ngứa ở Huế cực kỳ ngon, không biết có phải do phù du của đầm phá Tam Giang hay không, nhưng cá rất ngon so với cá Nhụ ở miền Bắc và cá Gộc ở Kiên Giang. Khi tôi ở Huế, tôi dã đem thắc mắc về tên cá Ngứa đi hỏi anh bạn tôi, một nhà Huế học đã trả lời rằng " Xưa, khi vua ăn cá này thấy cá này quá ngon, vua bèn đặt tên là cá Ngứa, mục đích là làm cho dân thấy tên cá Ngứa nên không dám ăn nữa, để vua ăn"- Vô lý !

Mỗi miền, mỗi vùng, mỗi dân tộc đều có cái lý của họ. cây họ đậu, ra hoa như đậu, khi có trái, trái phát triển và chui vào lòng đất, vị trí mà không phải một loại trái cây khác có thể làm được, lạc lối rồi - nên gọi là củ Lạc. Nhưng miền Nam thì không gọi là củ mà khẳng định luôn là quả và là một loại quả họ đậu - Trái Đậu Phộng (Hay đậu Phụng).

Người Anh thì gọi nhiều tên khác nhau, Peanut, Groundnut hay Eathnut,... tức là Hạt Đậu hoặc Hạt của Đất.

Để minh chứng cho sụ lộn xộn của từ ngữ ở Việt Nam và đôi khi còn dẫn đến sự hiểu lầm đáng tiếc và cũng để kết thúc bài viết nay, tôi xin kể một câu chuyện có thật xảy ra đã lâu. Ngày xưa, khi các chú miền nam tập kết ra bắc (1954), có chú là bác sỹ, khi vị bác sỹ này mổ ruột thừa xong cho một chị miền bắc bèn dặn "Chị cố gắng địt một vài cái, nếu địt được tức là ruột thông suốt, sẽ nhanh khỏi hơn". Tối đó anh chồng vào thăm vợ, chị vợ thuật lại lời vị bác sỹ, sau đó hai vợ chồng đã "cố gắng" thực hiện lời dặn của vị bác sỹ theo cách hiểu của người miền bắc - Kết quả bệnh nhân bục chỉ - tử vong ! Sau này, để tránh hiểu lầm, người ta đã phải dùng đến câu thơ cho mọi người dể nhớ như sau

Địt miền nam thì thối inh

Địt miền bắc, sướng rung rinh cả người

Phức tạp thay

Trời Gầm - 21/01/2010

Người Ta Được Gọi Là Con Người Từ Lúc Nào

Thuyết tiến hoá, con người được cho là tiến hoá là con vật mà lên. Và gần nhất với con người là con khỉ, vậy thì lúc nào còn gọi là con khỉ, lúc nào thì đã được gọi là con người ?
Tương truyền rằng, khi thượng đế mới sinh ra vạn vật, vũ trụ rất lộn xộn, mọi thứ đều không được kiểm soát. Thượng đế rất mệt mỏi vì chuyện này, ngay cả chuyện các loài vật sinh ra và sống một thời gian rồi lại chết đi mà không thể tự tái tạo nòi giống cho chính mình cũng làm người mệt mỏi. Cũng có khi các loài vật cũng không muốn ăn uống gì, vì lúc bấy giờ, ăn uống cũng là một công việc "không hứng thú gì" với các loài vật. Sau một thời gian suy nghĩ, ngài thấy rằng, mình muốn để cho tồn tại thế giới này thì phải ban ra một loạt những quy định về "trách nhiệm" và "quyền lợi" của các thành viên trái đất.
Thượng đế triệu tập cuộc họp lần thứ nhất, người phán : Tất cả các loai vật sinh ra trên trái đất đều phải có trách nhiệm sinh đẻ để bảo tồn nòi giống. Khi sống, phải có trách nhiệm ăn uống để duy trì sức kkoẻ và duy trì sự sống. Để đảm bảo các trách nhiệm đó, ta ban cho các ngươi các quyền lợi là khi ăn uống, khi sinh hoạt tình dục các ngươi sẽ được có cảm giác sung sướng, chứ không phài là cảm thấy khổ cực như đi cày ruộng mà lâu nay các ngươi từng có.
Sau quyết định trên, mọi sinh vật sinh sôi và phát triển một cách tự nhiên mà không cần sự can thiệp của thượng đế. Tuy nhiên, cám giác sung sướng đã làm cho mọi loài ăn uống và sinh hoạt đều thái quá. Sau một thời gian, trái đất đã có vẻ trở nên quá chật chội, sinh vật đẻ vô tội vạ, ăn uống quá trời không kiểm soát nổi.
Trước tình hình trên, thượng đế quyết định triệu tập cuộc họp lần thứ 2, tại cuộc họp lần này nhằm trao đổi để tìm hiểu tình hình, nhằm lập lại trật tự sinh hoạt trên trái đất. Sau khi giấy triệu tập có ghi rõ ngày giờ được phát ra, các loài vật đều lần lượt đến dự. Chó, loài vật được cho là nhanh nhất so với các loài khác đã đến đầu tiên.
- Nghe nói dưới trần gian, ngươi không không lo làm ăn, mà chỉ lo chơi bời, làm sinh con đàn cháu đống đúng không ? Thượng đế hỏi
- Dạ đâu có, ngài đừng nghe thuộc cấp báo cáo không đứng sự thật. Không có chuyện đó đâu. Chó chối phắt.
- Ngươi không trung thực. Vì vậy từ nay trở đi ta chỉ cho ngươi một năm được làm chuyện có ít lần, và vì ngươi hay chối, nên mỗi lần ngươi làm xong, ta bắt hai ngươi phải dính lại với nhau, như là một bằng chứng không thể chối cãi.
Vì có quá đông loài vật, và mỗi lời thượng đế nói ra, ngay lập tức đương nhiên ngay lập tức đều trở thành hiện thực. Lúc này hầu hết các loài vật đều đã có mặt đầy đủ và ghe rõ Ngài phán. Các con vật đến phiên mình sau đó đều đã thấy tấm gương của chó nên đã rất sợ hãi và thành khẩn nhận tội. Thượng để có một ngày nghe tâm sự và ban phát các quyết định cho hầu hết các con vật như mỗi năm chỉ được yêu bao nhiêu lần, mỗi lần bao lâu, kiêng cữ thế nào trong thời gian mang thai, vv..và v.v.
Con người, vì quá mải mê vui thú mà có vẻ như không quan tâm đến giờ giấc họp hành (Như chúng ta hay đi dự đám cưới trễ, chẳng hạn). Nên khi giờ họp đã hết, Thượng đế đã sửa soạn đứng lên, ngài đang trên đường bước ra cửa phòng. Ngài cũng đã quá mệt và đói, bữa tiệc long trọng đang chờ Ngài, thì lúc này Con Người mới hớt hải chạy vào
- Ngươi giờ này đi đâu ? Thượng đế hỏi
- Dạ con đến dự họp, vụ...giấy mời hôm nay. Con người lắp bắp trả lời
- Về, về, về... mày thì ... lúc nào cũng được. Ngài đang vội và bước ngay ra cửa.
Từ đó về sau, hình như không còn cuộc họp nào nữa.
Con người rất thoải mái trong chuyện ăn chơi. Ăn thì vô tội vạ, bụng to vật vưỡng. Yêu thì không thể tả xiết, bất kể thời gian nào trong năm, bất kể thời điểm nào trong ngày, bất kể vị trí vị trí và nôi chốn khi làm việc đó.
Và khi đã sống bốn năm mươi năm có đủ sức khỏe để yêu, khi tuối tác hơi kém một chút, người ta còn tìm hiểu và tiếp tục bổ sung bằng các loại thuốc để "tăng cường sinh lực". Phương tây thì nghiên cứu tây dược như viagra, phương đông thì vô vàn các loại thảo dược nhằm kéo dài "tuổi xuân" !
- Nhưng ông có biết khi nào thì chúng ta được gọi là "người" không ?
- Khi mà lúc yêu chúng ta dám đối mặt với nhau, không sợ sệt mà còn tỏ ra vui vẻ. Ông thấy không, chỉ có con người là khi làm chuyện ấy quay mặt vào nhau, còn lại tất cả các con vật khác đều không nhìn mặt nhau khi làm chuyện ấy
- Tại con người trơ trẽn, không biết ngượng là gì.
- Có đấy chứ, lúc đầu họ cũng ngượng, nên thường khi hôn nhau họ nhắm mắt, bạn không thấy sao !
Vâng ! đó là một kiểu lý luận. Có người con người được gọi là người kể từ khi phát minh ra ra lửa. Nhưng mấy ông thích ăn nhậu lại nói chúng ta được gọi là con người từ khi tình cờ phát minh ra rượu. Cũng có ông lại nói sau khi phát minh ra lửa khá lâu, cụ thể là từ khi phát minh ra ... thuốc lá.
Riêng vợ tôi, cô khẳng định, chúng ta được goi là người sau khi phát minh ra ... máy giặt !

Trời Gầm - L.A.T. Tháng 11/2009

Lại Nói Về "Sai Lầm Lớn Nhất Của Loài Người..."

(Xem bài "Sai lầm lớn nhất của loài người là phát minh ra lửa - ngày 30/10/2009)

Lại nói về sai lầm lớn nhất của loài người là đã quên mất tập tính ăn đồ sống, một món ăn có từ thời Khỉ bắt đầu được gọi là người, Một món ăn đã giúp loài người phát triển về dân số một cách mạnh mẽ. Người Châu Âu, khi nghiên cứu về biển và những thực phẩm được khai thác từ biển, đã rất ngạc nhiên về khả năng kỳ diệu của con Mực.

Sau khi ăn mực ống, họ thấy rất sung, lúc đầu con vật này chưa được đặt tên. Và người Châu Âu, hễ họ quan tâm tới điều gì thì nghiên cứu tới cùng. Sau một thời gian quan sát và nghiên cứu, họ phát hiện ra rằng: Đây là một loài có khả năng sinh sản kỳ lạ. Mặc cho sự khai thác của loài người, nó vẫn không ngừng sinh sôi. Mà nếu con người không kịp khai thác, thì nó cũng tự chết, vì "đẻ nhiều quá, chết bớt đi cho rộng đất".

Lúc đầu, đúng là sai lầm của con người, khi họ quan sát sự phun ra của túi mực, họ nghĩ rằng: Mỗi lần muốn "yêu" nhau, 2 con mực để tránh bị làm phiền, sẽ phun ra từ túi mực một chất lỏng đen sì, mà ta gọi là mực (ink). Cho nên ưu điểm này của loài mực làm cho nó sinh hoạt một cách rất yên tâm, có chất lượng, việc này dẫn đến sự phát triển vô cùng. Vì vậy mà họ đặt tên chúng là SQUID, Squid là từ viết tắt của Sex Quality Under Ink Dark nghĩa là Tình dục có chất lượng dưới làn mực tối đen mịt mù !

Bạn gái tôi, một sinh viên nghiên cứu về hải dương học, đã tỏ rất phấn kích về phát hiện này

- Em cho rằng người Châu Âu đã quá quan tâm đến các tiện nghi sinh hoạt và điều kiện sống nên họ mới suy nghĩ và nghiên cứu những điều như vậy.

- Ừ, thì đối với người Châu Âu, lúc đầu họ suy nghĩ ra nhà trọ, khách sạn. Khi họ phát triển hơn, họ còn cho điểm, đánh giá khách sạn bao nhiêu sao dựa vào các tiện ích của các khách sạn đó

- Nhưng em e rằng, với khả năng của anh thì... việc phun một túi mực sẽ không đủ. Và sau đó rồi sao ? What happen ?

- Thì em phun phụ với anh một túi, nhưng anh e rằng kể cả túi mực của em cũng không đủ cho hai ta.

- Vâng, nhưng đó là tại chúng ta thường xuyên ăn mực sống. Điều này đã giúp chúng ta cải thiện đáng kể khả năng tác chiến.

Tuy nhiên, có hai dòng ý kiến khác nhau. Với đàn ông, họ thường thích ăn mực sống hơn, mực đã cắt và chế biến cẩn thận, ăn với washabi. Còn với phụ nữ, họ thích ăn mực nguyên con, mực chưa chế biến, tất nhiên phải được nấu chín. Với người Châu Á, họ thích ăn mực Sushi, Sugata và điều là ăn sống. Với người Châu Âu, họ thích ăn mực chín. Tất nhiên, các sở thích trên điều có những lý do đáng chú ý của họ.

Trong con mực ống, có cả tiết tố testosterone và estrogen, vì vậy khi ăn nó đều có tác dụng cho cả đàn ông lẫn phụ nữ. Khi gia nhiệt thì lượng estrogen giảm đáng kể, trong khi lượng testosterone hầu như còn nguyên vẹn, do vậy mà sẽ thấy tác dụng ngay ở nam giới. Tất cả các ông, sau khi ăn mực sushi đều muốn sung trận ! Trong khi đó, phụ nữ rất nhạy cảm, khi ăn mực nguyên con, mặc dù mực đã được nấu chín, ngoài yếu tố được bổ sung một lượng estrogen (mặc dù có giảm chút ít vì gia nhiệt), họ còn được nhìn ngắm con mực. Việc nhìn ngắm con mực, với những sợi râu nằm ở phần lớn nhất của nó, đã kích thích đáng kể đối với phụ nữ. Việc này cũng giống như người ta đã từng suy nghĩ là ăn nấm chó bổ âm vậy !

Những lưu ý khi ăn sushi:

- Chọn nước tương (xì dầu) thích họp, chọn loại nước tương đặc

- Chỉ chế ra chén một lượng nước tương thật ít (Khi thiếu có thể thêm vảo)

- Cho washabi vào nột cách vừa phải, nên cho một ít trên thành chén để dễ dàng bổ sung thêm.

- Tốt nhất nên dùng rong biển để cuộn, hoặc có thể dùng lá cải để cuộn (Vietnamese). Khi cuộn xong, dùng ngón trỏ và ngón giữa để cầm, trong khi ngón cái có thể dùng để điều chỉnh phần đỉnh miến cuộn sushi

- Nên ăn thêm với ít lát gừng chua (gừng non làm chua), giừng giúp ngon miệng, ấm bụng và chống tác dụng phụ

Và đặc biệt lưu ý là:

KHÔNG NÊN ĂN QUÁ NHIỀU VÌ SẼ "LÀM KHỔ" ĐỐI TÁC !!!

Trời Gầm L.A.T , Tháng 11/2009