Đối Đáp

Khi còn bé, tôi là đứa hay bị ăn đòn nhất nhà. Mẹ tôi, mỗi lần đánh tôi thường nói " mày là thắng gan lì cóc tía, gan chí mề". Mẹ kể rằng lúc sinh ra, tôi bị nhau (rau) quấn cổ 3 vòng, những người như vậy rất gan lì. Càng lớn, tôi càng thấy mình không gan lì chút nào. Cũng may, khi tôi lớn đã không còn chiến tranh, chứ nếu còn, tôi cũng không thể đi hoạt động cách mạng được. Vì nếu hoạt động, tôi cũng không thể gan lì đến mức tra tấn mãi mà không khai, hoặc ít ra tôi cũng "nhất định không khai thủ trưởng nằm trong đống rơm".

Về văn học, tôi cũng không được đánh giá cao. Thường tôi làm văn không được điểm cao, vì vậy mà khi vào cấp 3 (Trung học phổ thông) tôi đã chọn ban C, chuyên học về Toán, Lý, Hóa (Sau 1975 ở miền nam ban C là Toán, Lý, Hóa - Khác với bây giờ). Phần vì cảm thấy mình không giỏi về các môn xã hội, phần vì lúc này ai cũng muốn học một nghành gì đó cho có căn bản để sau này dễ kiếm ăn. Chứ lúc này đâu có ai hướng dẫn cho mình là học các môn xã hội, sau này có thể làm các loại "Tiến sĩ chính trị" còn dễ kiếm ăn và nhanh giàu hơn những anh kỹ thuật thông thường.

Đã có nhiều người sau này thường thấy những lựa chọn không phải thì cho là sai lầm, hay không hợp thời. Một anh bạn lớn tuổi hơn tôi đã từng than thở rằng

"Lúc mình trẻ, người ta cần già

Lúc cần đàn bà, mình là đàn ông

Qua ít mùa xuân hạ thu đông

Khi cần người trẻ, thì ông ... đã già"

Anh ta bảo ngày xưa cổ hủ, lúc nào cũng cần người già, có kinh nghiệm, nhưng lúc bấy giờ anh còn trẻ. Khi phong trào phụ nũ lên cao, trong "cơ cấu" lúc nào cũng ưu tiên cho phụ nữ vv... nói tóm lại, anh ta không hợp thời

Tôi không có suy nghĩ như anh. Tôi không khá được chỉ vì tôi hay cãi lắm. Ngày xưa, tôi bị mẹ đánh nhiều cũng chỉ vì tính hay cãi nhiều này. Khi đi làm cơ quan nhà nước (mặc dù là công ty kinh doanh) tôi cũng hay cãi mỗi khi thấy không đúng. Như vậy thì làm sao "phát triển" và cũng nhiều lần người ta cũng muốn "phát triển" tôi, nhưng tôi không chịu, vì biết rằng số mình không thuộc tupe này. Nếu theo họ, thì chỉ sẽ khổ cho mình và khổ cho chính họ nữa.

Hay cãi, kết luận có từ nhỏ ! Nhưng thực ra sau nay, khi đã chín chắn, ít khi cãi hay tranh luận nữa. Không phải vì tôi đã thông mà vì cảm thấy chán, không thèm nói. Về việc cãi hay tranh luận, thì bản chất của một việc có thể gần giống nhau, mà người ta lại dùng nhiều từ khác nhau để mô tả nó. Tùy theo tính nặng nhẹ, sự yêu ghét mà họ có thể cho là thảo luận, tranh luận, đối đáp, hoặc cãi nhau. Có thể người lớn (hoặc cấp trên) cho là người nhỏ hơn cãi mình, người nhỏ lại nghĩ mình chỉ tranh luận thôi. Nhưng đối đáp thì lại khác, từ xưa "các cụ" vẫn ca ngượi sự đối đáp trong văn học đấy thôi

Chuyện kể rằng có một anh học trò cưới vợ, đến ngày đưa dâu và phải đi qua một con suối. Ngày xưa làm gì có cầu như bây giờ, lúc này chúng ta chưa "quen" với Nhật Bản nên làm gì có vốn ODA hay các loại dự án này nọ, vì vậy chỉ có mùa khô thì có thể lội qua suối thôi. Một số đàn ông thì có thể qua suối, nhưng còn lại cô dâu và chị của cô là khó qua, vì họ mặc áo dài, quần mỏng làm sao lội suối.

Chú rể đành xung phong cõng chị vợ và vợ qua suối. Tất nhiên theo vai vế thì phải cõng chị trước, thanh niên ngày xưa "nam nữ thọ thọ bất thân" chứ không có chuyện "nam nữ thọ thọ giao thân" như bây giờ. Vì vậy khi có một người con gái trên lưng, quần áo mỏng, lại đi dứng trầy trật do lòng suối nhiếu sỏi đá, đến giữa suối thì "súng ống" của anh chú rể dựng lên cả. Mà ngày xưa thì đàn ông mặc quần thụng, áo dài khăn đóng, tất nhiên là không có các loại phụ tùng, quần xì như bây giờ. Vì vậy mà cậu không bước đi được nữa. Chị vợ ngồi trên lưng thấy em rể không đi, bèn hỏi, cậu rể không biết nói sao, đành đọc

Chị là chị vợ, chị bề trên

Cớ sao mày lại ngổng cổ lên

Khôn hồn thì thụt ngay đầu lại

Đừng làm như thế, vậy không nên !

Bà chị ngồi trên lưng thấy vậy, có ý rất thương cho cậu em, nhưng không biết giỡ sao cho hết thế bí. Sau một chút suy nghĩa bèn đọc

Nam nhi chi chí, đại trượng phu

Cậu mày có học, thế mà ngu
Nó đà muốn thế, cho nó thế

Chị là chị vợ, chị chi cu !

Có thể cho là cũng thoáng thật, nhưng cũng hợp lý thôi. Chứ biết làm sao bây giờ.

Tôi có một cô em, không giống tôi, cô này giỏi về văn học, giỏi hơn tôi nhiều (vì thực ra tôi có biết gì đâu). Vì vậy mà cô cũng học bên ngành khoa học xã hội, chồng cô, em rể tôi cũng học bên xã hội. Tuy nhiên khi ra trường họ không làm cùng cơ quan với nhau, cô em tôi làm trong nghành tòa án. Sau tết vừa rồi, cơ quan cô có tổ chức cho cán bộ đi chơi, anh chồng ở nhà có vẻ cũng không vui vì vợ đi chơi, nên khi vợ đã đi bèn lấy điện thoại ra nhắn tin

Tòa án đóng cửa đi chơi

Cần Thơ, Đà nẵng mọi người tham quan

Dân gian, dân vẫn cứ gian

Chơi xong ông xử, nếu oan mặc mày

Cô vợ cũng không phải vừa, bèn nhắn lại

Quan tòa cũng phải đi chơi

Vất vả cả đời, cũng phải tham quan

Dân gian, dân vốn vẫn gian

Chơi xong bà xử, chẳng oan bao giờ

Tôi rất phục khi nghe đối đáp như vậy, cho là hay. Nhưng nếu là một số người không ưa thì cho là nhà này cãi nhau, cơ quan này nói không tốt cơ quan kia. Chẳng qua là thơ văn, đối đáp tý cho vui thôi, không hơn là mấy ông họp hành nhất trí như nhau nhưng trong bụng không ưa nhau và tìm cách chơi nhau sao !

Trời Gầm L.A.T - Tháng 11/2009